Cần có quy định giá sàn cho sản phẩm xuất khẩu

Trong 10 tháng năm 2009, xuất khẩu (XK) thủy sản Việt Nam giảm 8,7% so với cùng kỳ năm 2008. Trước thực trạng đó, Bộ NN&PTNT đã tổ chức họp bàn về việc phát triển XK thủy sản nhằm đánh giá lại tình hình trong thời gian qua, dự báo thị trường trong 2 tháng cuối năm và đưa ra những giải pháp hợp lý, lâu dài để ngành thủy sản phát triển bền vững.

Nhiều khó khăn

Chế biến thủy sản xuất khẩu. Ảnh: agroviet.gov.vn.

Theo Bộ NN&PTNT, trong 10 tháng năm 2009, XK thủy sản Việt Nam đạt gần 3,5 tỷ USD, giảm 8,7% so với cùng kỳ năm 2008. Riêng cá tra, basa, mặt hàng XK chủ lực của Việt Nam giảm 8,6%. EU là thị trường nhập khẩu nhiều nhất mặt hàng cá tra, basa của Việt Nam (chiếm 41,4% thị phần) đã sụt giảm 14% về khối lượng và 19% về giá trị. XK mực, bạch tuộc cũng giảm 11,7%, cá ngừ giảm 4,8%. Nguyên nhân chủ yếu là do nguồn nguyên liệu chế biến không ổn định, tình trạng thiếu nguyên liệu trong những tháng không phải vụ mùa thu hoạch vẫn còn tồn tại, đồng thời do sự phát triển quá nóng của các cơ sở chế biến đã tác động đến cân đối về cung cầu nguyên liệu. Vấn đề dư lượng kháng sinh vẫn còn là khó khăn và thách thức đối với tôm và mực nguyên liệu XK. Chất lượng sản phẩm cá tra, cá basa XK không ổn định, thiếu đồng đều, làm ảnh hưởng đến uy tín của loại sản phẩm này; vấn đề truy xuất nguồn gốc sản phẩm vẫn còn nhiều bất cập. Bên cạnh đó, từ đầu năm tới nay, thủy sản Việt Nam phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại của các nước nhập khẩu lớn. Một số nước cố tình sử dụng các phương tiện truyền thông để đưa những thông tin không trung thực, bôi nhọ cá tra, basa Việt Nam nhằm bảo hộ hàng của nước mình.

Quy định cụ thể về giá sàn

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Lương Lê Phương cho rằng, trong thời gian qua, xuất khẩu thủy sản giảm ngoài ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế, còn có sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các DN, bán phá giá thị trường. Do đó, để các DN không tự bán phá giá thị trường, Bộ sẽ có những quy định cụ thể về giá sàn, vì nếu bán giá quá thấp sẽ làm ảnh hưởng tới các DN làm ăn chân chính. Khi có cơ chế quản lý về giá sàn XK và giá hướng dẫn thu mua nguyên liệu, đặc biệt đối với sản phẩm cá tra sẽ tránh được việc các DN cạnh tranh không lành mạnh làm ảnh hưởng đến chất lượng cá XK làm mất thị trường và bị kiện bán phá giá. Ngoài ra, về chất lượng, Bộ NN&PTNT sẽ điều chỉnh và ban hành các quy chuẩn về chất lượng; đồng thời có cơ chế siết chặt kiểm soát chất lượng, nhất là những DN có nhiều lô hàng bị cảnh báo. Trước mắt sẽ quan tâm tới sản phẩm cá tra và cá basa fillet đông lạnh XK và thực hiện nghiêm túc các quy định về vệ sinh, an toàn thực phẩm (VSATTP) để bảo vệ uy tín của sản phẩm cá tra nói riêng và sản phẩm thủy sản Việt Nam nói chung. Kiên quyết xử lý triệt để các DN để tỷ lệ mạ băng của sản phẩm vượt quá 20%; kiên quyết xử lý các hiện tượng vi phạm về chất lượng VSATTP. Đối với quy định chống đánh bắt thủy sản bất hợp pháp của EU, Bộ NN&PTNT sẽ sớm ban hành những quy định hướng dẫn các DN để đáp ứng yêu cầu của họ. Đồng thời, các cơ quan chuyên môn cần nghiên cứu rõ luật pháp của các nước nhập khẩu, sau đó phổ biến cho các DN để họ nắm vững và áp dụng cụ thể vào cơ chế điều hành XK của DN mình... Ngoài ra, các địa phương cần tăng cường tổ chức lại sản xuất, kinh doanh theo hướng gắn kết DN và người sản xuất nguyên liệu, cung ứng dịch vụ nhằm bảo đảm cân đối cung cầu đáp ứng yêu cầu về chất lượng. Phối hợp với các địa phương duy trì các chương trình kiểm soát VSATTP thủy sản trước chế biến, kiểm soát dư lượng hóa chất độc hại trong thủy sản và sản phẩm thủy sản nuôi, tiếp tục xử lý các lô hàng đã bị cảnh báo tại các thị trường Nhật Bản, EU, Hàn Quốc theo quy định. Đồng thời, giải quyết các vấn đề vướng mắc liên quan đến XK thủy sản vào Liên bang Nga, tiếp tục cập nhật bổ sung nhà nhập khẩu cho các DN XK vào Liên bang Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc.

Theo đại diện của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), chúng ta cần phải có những biện pháp rất chặt chẽ về quản lý chất lượng. Từ việc chọn con giống, sản xuất đến mang ra thị trường để tiêu thụ. Bởi nếu như tiếp tục bán giá như hiện nay, trong khi giá thức ăn chăn nuôi ngày một cao thì về lâu dài ngành thủy sản không thể đứng vững được và người dân sẽ không còn mặn mà với việc nuôi. Bà Trần Thị Miêng, Cục phó Cục Chế biến, Thương mại nông, lâm, thủy sản và Nghề muối khẳng định thêm, sản phẩm thủy sản Việt Nam muốn có mặt ở hầu hết các nước lớn thì cần phải đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá và giới thiệu sản phẩm. Ngoài việc tổ chức quảng bá  thì chúng ta cần phải kết hợp với cơ quan thẩm quyền của nước sở tại để nắm rõ những quy định mới, giúp DN trong nước tháo gỡ khó khăn để hợp tác phát triển.

VASEP dự báo, 2 tháng cuối năm 2009, XK thủy sản của Việt Nam đang có những tín hiệu khả quan hơn do nhiều rào cản thương mại và kỹ thuật của các nước EU đang dần được dỡ bỏ và Hiệp định Đối tác kinh tế Việt - Nhật (VJEPA) có hiệu lực kể từ tháng 10-2009, ít nhất 86% hàng nông, lâm, thủy sản Việt Nam XK vào nước này sẽ được hưởng thuế suất ưu đãi, trong đó thuế nhập khẩu các mặt hàng từ tôm giảm còn 1 - 2%.

Theo HNMO